Lustrum Zuid-Soedan in geweld gesmoord

Zuid-Soedan bestaat vijf jaar. Regeringstroepen en strijders van de oppositie blijven elkaar bevechten. De bevolking heeft honger en wordt constant bedreigd.

Geen feesten, geen vuurwerk voor het eerste lustrum van Zuid-Soedan. De staatskas van ‘s werelds jongste land is leeg en de bevolking moe en getraumatiseerd. “Er is geen enkele reden om te vieren. Er is overal geweld en we hebben niet genoeg te eten”, concludeert Dimo Silva telefonisch vanuit het noordwesten van Zuid-Soedan.

De jonge journalist van het radiostation Voice of Hope in Wau sloeg met 120.000 andere inwoners van het stadje eind juni op de vlucht nadat gevechten uitbraken tussen het leger en wat de regering bestempelt als een nieuwe rebellengroep. Maar vluchtelingen hebben een andere versie. Zij geloven dat het leger probeert de Fartit, een van de vele volken in het stadje, te verdrijven. Militairen zouden een opstand vrezen van de Fartit.
De gevechten in Wau komen twee maanden nadat een begin was gemaakt met de uitvoering van een vredesakkoord tussen regering en oppositie. In december 2013 explodeerde de machtsstrijd tussen president Salva Kiir en vicepresident Riek Machar. De oorlog kreeg een etnisch karakter omdat beide mannen de twee grootste en rivaliserende volken vertegenwoordigen. Kiir is een Dinka en Machar een Nuer. Het conflict heeft echter ook gezorgd voor afkeer bij andere volken voor Dinka die de meeste invloed hebben in de politiek en het leger.
Tot nu toe is er weinig uitgevoerd van de vredesovereenkomst behalve de terugkeer van Machar en de zijnen in Zuid-Soedan en de vorming van een overgangsregering voor dertig maanden. Cruciaal is de afspraak is om van militairen en opstandelingen weer een leger te maken. Maar daar is nog geen begin mee gemaakt en nog altijd vinden gevechten plaats. Zo kwam het donderdagavond in de hoofdstad Juba tot een schietpartij tussen militairen en strijders van de oppositie. Er vielen vier doden en drie gewonden en sindsdien is de spanning in de stad te snijden.

gty-south-sudan-malnutrition-2-jt-161103_12x5_1600

 

 

Albert Gonzalez Farran/AFP/Getty images

 

De regering wil de kapotte economie nieuw leven in te blazen. Het enige wat Kiir en Machar vooralsnog als oplossing opperen, is een stevige financiële injectie van donoren. Maar de internationale gemeenschap is huiverig en onwillig omdat het leiderschap de staatskas heeft leeggeplunderd. Volgens conservatieve schattingen zijn zo’n zes miljard euro naar privérekeningen gegaan. De Zuid-Soedanese professor Jok Madut Jok heeft een simpele verklaring. “Er kwam gewoonweg te veel rijkdom in handen van mensen die voorheen arm waren. Ze dachten dat de geldkist een bodemloze put was.”

Nu is de kas leeg en aanvullen moeilijk. Zuid-Soedan is bijna geheel afhankelijk van de inkomsten van olie. Maar de prijs daarvan is fors gedaald en door gevechten in de oliewingebieden wordt minder omhoog gepompt. Daar lijkt op korte termijn geen verandering in te komen. Ministers klagen dat ze al vier maanden geen salaris kregen. Ook leger en politie ontvangen slechts sporadisch een inkomen. Dat heeft militairen ertoe gebracht met hun wapens geld en voedsel af te dwingen van de bevolking. De politie scharrelt een inkomen bijeen met smeergeld voor dagelijks nieuw uitgevonden verkeerswetten.
Maar het hardst getroffen is de bevolking. Zuid-Soedan heeft met 300 procent de hoogste inflatie ter wereld. Hulporganisaties zeggen dat ongeveer de helft van de 11 miljoen inwoners niet weet waar de volgende maaltijd vandaan komt. Honger is grotendeels de verantwoordelijkheid van de leiders van het land want grote delen zijn vruchtbaar maar boeren moesten vluchten of het was gewoon te gevaarlijk om op de akkers te werken.
Bovendien lijdt een fors deel van de bevolking aan psychische trauma’s door het oorlogsgeweld, waaronder seksueel geweld tegen vrouwen, blijkt uit een onderzoek van de mensenrechtenorganisatie Amnesty International. Een recent rapport van de organisatie toont hoe bruut beide zijden in het conflict zich hebben gedragen tegenover de bevolking. De oorlog kenmerkte zich door aanvallen op burgers, eerder dan directe confrontaties tussen gewapende groepen.
“De bevolking heeft dringend hulp nodig maar er bestaat een enorm gebrek aan psychische hulpverlening”, merkt Elizabeth Deng onderzoekster bij Amnesty International op. De Afrikaanse Unie wil een speciaal tribunaal opzetten om de oorlogsmisdaden te onderzoeken. “Dat helpt bij verwerking van trauma’s”, meent Deng. “Daarom is er haast geboden want straffeloosheid heeft te lang geregeerd in Zuid-Soedan. De verantwoordelijkheden moeten rekenschap afleggen voor hun daden.”

Advertisements